Jak wyglądała dziewiętnastowieczna siłownia? Te maszyny do gimnastyki wyglądają jak narzędzia tortur, ale 130 lat temu zdobyły popularność

Anna Rokicka-Żuk
Anna Rokicka-Żuk
Idea maszyn do ćwiczeń powstała już w osiemnastym wieku, jednak dopiero pod jego dziewiętnastego powstawały wynalazki, które dały początek współczesnym fitnessowym rozwiązaniom. 

Jednym z najważniejszych twórców maszyn do ćwiczeń, które początkowo służyły głównie rehabilitacji, był szwedzki lekarz Gustav Zander. 

Zobacz, jak wyglądały pierwowzory współczesnych maszyn treningowych, popularne zwłaszcza w XIX wieku! Na zdjęciu urządzenie do masażu brzucha.


Wszystkie ilustracje pochodzą z książki „Dr. G. Zander's medico-mechanische Gymnastik” dr Alfreda Levertina z 1892 roku, a zostały udostępnione przez Techniska Museet, czyli sztokholmskie Muzeum Techniczne (licencja). 

Zobacz kolejne slajdy, przesuwając zdjęcia w prawo, ew. naciśnij strzałkę lub przycisk NASTĘPNE.
Idea maszyn do ćwiczeń powstała już w osiemnastym wieku, jednak dopiero pod jego dziewiętnastego powstawały wynalazki, które dały początek współczesnym fitnessowym rozwiązaniom. Jednym z najważniejszych twórców maszyn do ćwiczeń, które początkowo służyły głównie rehabilitacji, był szwedzki lekarz Gustav Zander. Zobacz, jak wyglądały pierwowzory współczesnych maszyn treningowych, popularne zwłaszcza w XIX wieku! Na zdjęciu urządzenie do masażu brzucha. Wszystkie ilustracje pochodzą z książki „Dr. G. Zander's medico-mechanische Gymnastik” dr Alfreda Levertina z 1892 roku, a zostały udostępnione przez Techniska Museet, czyli sztokholmskie Muzeum Techniczne (licencja). Zobacz kolejne slajdy, przesuwając zdjęcia w prawo, ew. naciśnij strzałkę lub przycisk NASTĘPNE. fot. Tekniska museet/flickr.com/CC BY 2.0
Udostępnij:
Maszyny do ćwiczeń wydają się nieodłącznym wyposażeniem siłowni, jednak ich historia ma niewiele ponad dwieście lat. Rozpowszechnienie „mechanicznej” gimnastyki, jaką znamy współcześnie, zawdzięczamy w dużej mierze wynalazkom szwedzkiego lekarza Gustava Zandera, które do końca XIX wieku były obecne w ponad setce krajów. Jak wyglądały te urządzenia? Warto zobaczyć na zachowanych zdjęciach!

Spis treści

Maszyny do ćwiczeń były oryginalnie tworzone przez wynalazców jako narzędzia do rehabilitacji, a także profilaktyki chorób i urazów, nie zaś dla wzmacniania siły i wydolności, jak ma to miejsce obecnie. Do wyjątków łączących obie te dziedziny należą jednak wciąż aktualne i wykorzystywane projekty z początku ubiegłego wieku autorstwa Josepha Pilatesa, twórcy metody pilates.

Jak powstawały maszyny do ćwiczeń?

Pierwsze maszyny do ćwiczeń pojawiły się już pod koniec osiemnastego wieku, a przykładem jest Gymnasticon stworzony w 1796 roku przez angielskiego wynalazcę Francisa Lowndesa.

Urządzenie przypominało rower stacjonarny i było przeznaczone do gimnastyki usprawniającej stawy – w całym ciele lub tylko poszczególnych jego partiach. Było to konsekwencją rozkwitu nowej dziedziny medycyny, którą jej twórca Nicolas Andry nazwał ortopedią w dziele o tym tytule wydanym we Francji w 1741 roku.

Medyczne zastosowania miała też słynna maszyna stworzona przez Jamesa Chiosso – Polymachinon, bo taką otrzymała nazwę, powstawał od 1829 roku i miał być remedium na choroby chroniczne. Jej konstrukcja przypomina współczesne wyposażenie klubu fitness zwane stacją siłową z wyciągami linowymi. Wielofunkcyjne urządzenie stawiało większe opory niż Gymnasticon, zapewniało więc także większe wzmocnienie mięśni. Pomimo niewielkiego zainteresowania inwestorów medycyną, od premiery w 1831 roku maszyna była wciąż popularna w Europie i Stanach Zjednoczonych aż do połowy wieku.

Maszynę do treningów siłowych skonstruował natomiast w latach 90. dziewiętnastego wieku lekarz z Harvardu dr George Barker Windship, który rozpowszechniał tę aktywność m.in. na Wschodnim Wybrzeżu USA. Należy przy tym pamiętać, że według ówczesnej medycyny dźwiganie ciężarów było uważane za skrajnie szkodliwe. Choć Windship umarł dość młodo, jego maszyn używano do lat 80. Już dekadę później wynalazki w tej dziedzinie były coraz liczniejsze i lepiej przyjmowane.

A jak wyglądała XIX-wieczna „siłownia” w Europie? Zobacz zdjęcia w galerii!

Gimnastyka po szwedzku, czyli urządzenia Gustava Zandera

W rozwoju maszyn treningowych niemały udział miał szwedzki lekarz i wynalazca Gustav Zander. Wbrew pozorom wiele z jego urządzeń, które na zachowanych do dziś zdjęciach przypominają raczej narzędzia tortur, zainspirowało rozwiązania stosowane w we współczesnych sprzętach.

Zander również był bardziej zainteresowany rehabilitacją ruchową niż wzmacnianiem i budowaniem mięśni, a jego maszyny dedykowane różnym częściom ciała miały umożliwiać ćwiczenia jego całości. Była to nowoczesna koncepcja, która okazała się przyszłością rozwijającej się branży fitness.

Do 1906 roku maszyny Zandera były obecne już w 146 krajach świata. Dzięki współpracy z Dudley’em Sergeantem, nauczycielem wychowania fizycznego z Harwardu, który sam zaprojektował 50 maszyn, konstrukcje Szweda pojawiły się na początku XIX wieku również w USA.

Warto wiedzieć, że wynalazki Zandera nie były jedynymi w jego czasach – podobne rozwiązania miał zastosować nieco wcześniej Arthur Jones, twórca popularnych obecnie maszyn Nautilus.

W czasach kariery szwedzkiego twórcy wpływową postacią był Eugen Sandow, dziś uznawany za „ojca” współczesnej kulturystyki. Choć nie był konstruktorem ani nie posiadał kwalifikacji medycznych, pomógł rozpowszechnić maszyny do ćwiczeń siłowych w takim stopniu, że nigdy nie przestaną mieć wzięcia. Wszystko pomimo obecnej wiedzy o tym, ze są one tylko dodatkiem do metod treningowych budujących siłę, a bardziej stanowią metodę na wyizolowanie określonych mięśni i osiągnięcie efektów estetycznych.

Maszyny doktora Zandera na zdjęciach – zobacz, jak ćwiczono 130 lat temu!

Jak działały maszyny do ćwiczeń dr Zandera?

Gustav Zander (1835-1920) jako twórca rozprawy na temat medyko-mechanicznej gimnastyki w pracował jako rehabilitant w Instytucie Mechaniczno-Terapeutycznym w Sztokholmie. Traktował ruch jak lekarstwo, a nowa wtedy idea „ćwiczeń na receptę” przepisywanych konkretnemu pacjentowi, która nie jest dziś niczym dziwnym, była reakcją na rozwój wiedzy na temat ergonomii pracy i skutków przedłużonego siedzenia.

„Medyczne” maszyny zapewniały pasywną gimnastykę. Były napędzane ręcznie, a także parą wodną, benzyną czy prądem elektrycznym – wystarczyło tylko poddać się ich działaniu. W ten sposób miały poprawiać zdrowie nadwyrężone w wyniku wprowadzenia maszyn przemysłowych, zwiększać wydajność pracy, zapobiegać urazom i poprawiać samopoczucie.

Gdy lekarz otwierał swój instytut w 1865 roku, był on wyposażony w 37 maszyn, jednak do 1877 r. były już dostępne 53 różne urządzenia w pięciu szwedzkich miastach. Jako wykładowca gimnastyki na uniwersytecie medycznym Karolinska Institutet wkrótce eksportował sprzęt do Rosji, Anglii, Niemiec i Argentyny.

Maszyny Zandera powstawały w zakładach mechanicznych AB Göranssons, a cały projekt był finansowany przez szwedzki rząd. Sponsorował on badania wynalazcy i gwarantował, że siłownie będą dostępne dla każdego. Wraz z rozpowszechnieniem, zwłaszcza w Stanach, stały się jednak popularne głównie wśród elit. Zmechanizowany fitness stał się sposobem na atrakcyjny wygląd, a nie bezpieczeństwo pracy fizycznej. I tak zostało do dziś.

Zobacz, jak wyglądały maszyny mechaniczno-gimnastyczne Zandera oraz ćwiczące na nich osoby!

Zdjęcia pochodzą z książki na temat ich historii, napisanej przez dr Alfreda Levertina w 1892 roku, a zostały udostępnione przez sztokholmskie Muzeum Techniczne (Techniska Museet).

Dodaj firmę
Logo firmy Ministerstwo Zdrowia
Warszawa, ul. Miodowa 15
Reklama

Okazja na aktywność na świeżym powietrzu

miejsce #2

Donic

Donic Team Z Uchwytami

154,17 zł59,00 zł-62%
miejsce #3

Expand

Expand Olej wazelinowy w oliwiarkach 85 ml

17,00 zł6,99 zł-59%
miejsce #4

High Peak

High Peak Minilite 2os. Szaro Niebieski 10157

335,48 zł139,00 zł-59%
miejsce #5

Accs

Accs Piłeczka Do Ping Ponga Donic Color 90Szt

504,91 zł218,00 zł-57%
miejsce #6

Viking

Viking Stuptuty Gaiters Pumori 34 Czerowno-Czarne 11568

89,99 zł49,00 zł-46%
miejsce #8

Helikon-Tex

Helikon-Tex Busola Ranger Mk2 Lighted Green

77,90 zł48,99 zł-37%
miejsce #9

Jilong

Jilong Fishman 300 Set

515,00 zł359,00 zł-30%
miejsce #11

Janod

Janod Kask Różowy J03272

139,00 zł99,99 zł-28%
miejsce #12

Buff

Buff Daszek Pack Run Visor Sural Multi

109,99 zł79,99 zł-27%
miejsce #13

Legend

Noname Stoper Legend 81685

31,99 zł23,99 zł-25%
miejsce #15

Jobe

Jobe Wiosło Kayak Blade 486721022Pcs Zielony

159,90 zł126,00 zł-21%
miejsce #16

Ostrovit

Ostrovit Wpc 80.Eu Standard 2270g

266,90 zł211,99 zł-21%
miejsce #17

Brugi

Brugi Zimowa Sportowa 4Arg Męska Czarny

249,99 zł197,82 zł-21%
miejsce #18

Jobe

Jobe Hydra Towable 1P Red/Black

699,99 zł579,00 zł-17%
miejsce #19

Select

Select Klej Do Piłki Ręcznej W Sprayu 100Ml

35,00 zł29,00 zł-17%
miejsce #20

Bestway

Bestway Maska Do Nurkowania 22064

24,90 zł21,95 zł-12%
miejsce #21

Simpla

Simpla Błotniki Adhd Long 27,5" 29" Czarno Niebieskie

90,00 zł79,99 zł-11%
miejsce #22

Author

Author ACR 65 Carry More Bagażnik rowerowy tylny

183,90 zł169,22 zł-8%
miejsce #23

Vinex

Vinex Znacznik Plastron Kontrast Tbn-Sf B

13,96 zł12,99 zł-7%
miejsce #24

Manitou

Manitou Markhor 26 100Mm Oś 9Mm Czarny

1 232,00 zł1 164,82 zł
miejsce #25

Aquarius

Aquarius Kamizelka asekuracyjna Standard

101,00 zł95,77 zł
miejsce #26

Netex

Netex Siatka Do Siatkówki Popularna Biała

114,77 zł112,90 zł
miejsce #27

Mikasa

Mikasa Piłka Vxl20

64,70 zł63,99 zł
miejsce #29

Rossignol

Rossignol Hero World Cup 110 Medium Rbj1050 Biały 21/22

1 399,99 zł1 399,00 zł
miejsce #30

Radvik

Radvik Pompka Blasa M000137502

89,99 zł
Materiały promocyjne partnera

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Jak żołnierz dawca ratuje ludzkie życie

Materiał oryginalny: Jak wyglądała dziewiętnastowieczna siłownia? Te maszyny do gimnastyki wyglądają jak narzędzia tortur, ale 130 lat temu zdobyły popularność - Strona Zdrowia

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Więcej informacji na stronie głównej Nasze Miasto
Dodaj ogłoszenie